Σωθήκαμε!!!

Ευτυχώς που έχουμε τον ΓΑΠ. Τι θα κάναμε εάν δεν τον είχαμε; Το έχετε ποτέ σκεφτεί;

Λαμπάδα στο μπόι του πρέπει να του ανάψουμε. Ο πρωθυπουργός που δεν ξεκουράζεται ποτέ έσωσε την Ελλάδα και κατόπιν κινήθηκε για να σώσει και την Ευρώπη. Μόνο την Αμερική δεν πρόλαβε να σώσει, ευτυχώς γι' αυτούς.

Απορώ που ζουν αυτοί οι άνθρωποι. Έχουν ακούσει/παρακολουθήσει ποτέ τις δηλώσεις τους; Ή μήπως καπνίζουν αυτά που θέλουν ν' αποποινικοποιήσουν; Δυστυχώς δεν υπάρχει εταιρεία πράσινης ανάπτυξης εισηγμένη στο ΧΑΑ. Αλλιώς οι μετοχές της θα έκαναν δουλειές με φούντες! Θα ήταν η πρόταση όλων των χρηματιστηριακών.

ΓΑΠ και κόκκινες γραμμές

Το τελευταίο διάστημα ξαναγίνεται λόγος για τις "κόκκινες γραμμές" που θέτει ο ΓΑΠ σε φίλους και αντιπάλους προκειμένου να μας (τους Έλληνες πολίτες) προστατεύσει. Όσο το θέμα παραμένει πολιτικό, μεταξύ βουλευτών και κυβέρνησης, δεν με απασχολεί. Δυστυχώς όμως επηρεάζει και την πορεία του χρηματιστηρίου και, αν κρίνουμε από τα επίπεδα του γενικού δείκτη, έχουμε πάρει για τα καλά την κάτω βόλτα. Το μόνο θέμα στο οποίο ο ΓΑΠ φαίνεται να πετυχαίνει είναι η σύγκληση των τιμών των μετοχών με τα επίπεδα που είχαν όταν κυβερνούσε ο πατέρας του!

Νέος γύρος ΑΜΚ από τις τράπεζες

Μας δουλεύουν ψιλό γαζί και οι τραπεζίτες μου φαίνεται. Αφού πήραν με το "ζόρι" τις κρατικές ενισχύσεις τις οποίες δεν χρειάζονταν, προχώρησαν σε αυξήσεις κεφαλαίου για να τις αποπληρώσουν. Κάτι το οποίο δεν έκαναν, επειδή δεν τους το επέτρεψε το δημόσιο. Δεν βλέπουν ωστόσο και την ανάγκη για συγχωνεύσεις, ενώ εξακολουθούν να έχουν κεφαλαιακή επάρκεια. Και τώρα, απ' ότι όλα δείχνουν, αρχίζει ο νέος γύρος αύξησεων μετοχικού κεφαλαίου. Ετοιμαστείτε για έντονες ανταράξεις στον χρηματιστηριακό ορίζοντα.

Μία από τα ίδια

Απορώ, δεν έχουν βαρεθεί να επαναλαμβάνουν τα ίδια και τα ίδια λάθη; Την προηγούμενη φορά που βγήκε ο Υπουργός Οικονομικών και δήλωσε ότι το δημόσιο εγγυάται τις καταθέσεις, την επόμενη μέρα είχαμε τεράστιες ουρές στις τράπεζες. Ο κόσμος τους εμπιστεύεται τόσο που έκανε ουρές για να αποσύρει τα χρήματά του. Χθες συνέβη το ίδιο και μόνο εντύπωση δεν προκαλεί το γεγονός.

Χαμένοι στη μετάφραση

"Το δις εξαμαρτείν, ουκ ανδρός σοφού" λέει η παροιμία. Κανείς δεν υποστήριξε ότι ο ΓΑΠ είναι σοφός, κάθε άλλο μάλιστα, ωστόσο ακόμα και η βλακεία έχει τα όριά της. Εκτός αν είναι ένα ακόμα από τα παραδείγματα που αποδεικνύουν ότι μας δουλεύουν κανονικότατα και ξεδιάντροπα.

Default να πεις το πρώτο σου παιδί

Πλήρως ικανοποιημένοι με το έργο τους ο Default και ο Geoffrey

Είχαν δίκιο οι γονείς μου που με κυνηγούσαν όταν ήμουν μικρό παιδάκι να μάθω αγγλικά. Αν και έχουν περάσει δύο μέρες, ακόμα δυσκολεύομαι να το πιστέψω. Με βάση όσα λένε όλοι οι δημοσιογράφοι (και δεν διέψευσε το Υπουργείο Οικονομικών), ο Υπουργός Οικονομικών χρησιμοποίησε αγγλικούς όρους ώστε η πλειοψηφία των Ελλήνων να μην καταλάβει τι ακριβώς εννοεί. Ο όρος "default" είναι άγνωστος στους Έλληνες και δεν ακούγεται εξίσου άσχημα με τον όρο "χρεωκοπία.

(ακούστε εδώ ολόκληρη τη συνέντευξη του υπουργού). 

Το ζουμί της υπόθεσης

Το πρόβλημα της βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους είναι υπαρκτό. Εντύπωση ωστόσο προκαλεί το γεγονός ότι προτείνονται κάθε λογής απόψεις για τη λύση του, εκτός από αυτά που πρέπει να γίνουν. Η αλήθεια είναι ότι όλα τα φώτα είναι στραμένα προς την Ελλάδα και τα χρηματιστήρια όλου του κόσμου άγονται και φέρονται με βάση τις αρλούμπες του Πάγκαλου. Αν είναι δυνατόν! Αν η παγκόσμια οικονομία είναι μία παραλία, η Ελλάδα είναι μερικοί κόκοι άμμου. Και αντί να ασχοληθούμε με το κύμα που έρχεται και θα παρασύρει εκατομμύρια κόκους, ασχολούμαστε με την Ελλάδα.

ΔΕ ΝΟΜΙΖΩ ΟΤΙ ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΣΧΟΛΙΟ

ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ... ΔΙΟΡΘΩΣΗ

Κάπου προς το τέλος γράφω (πριν από 2 χρόνια περίπου) ότι δεν περιμένω να ξαναδούμε τέτοιες τιμές και το ΓΔ στις 1.500 μονάδες. Πιπέρι στο στόμα. Τι ήταν αυτό που πήγα και έγραψα;
Ωστόσο, τώρα είναι και πάλι επίκαιρο. Ίσως τώρα να βρισκόμαστε στα χαμηλά (είμαστε στα χαμηλά 15-17 ετών περίπου) και να κάνουμε μερικά χρονάκια να ξαναδούμε τις 1.500 μονάδες. Δεν το πιστεύω και εύχομαι αυτή τη φορά να δικαιωθώ.

UniCredit: limit down και αναστολή διαπραγμάτευσης

Αυτό μπορεί να το δει κανείς και ως κακό και ως καλό νέο. Το κακό είναι ότι τα πράγματα σοβάρεψαν. Τώρα πια δεν πρόκειται για την Ελλαδίτσα, αλλά για την Ιταλία. Για ποιον θα χτυπήσουν οι καμπάνες μετά; Η Αμερική έχει πρόβλημα να πληρώσει τους τόκους δανείων που γίνονται απαιτητοί στις 2 Αυγούστου. Θα χρειαστεί να δώσει ειδική άδεια το Κογκρέσο στον Πρόεδρο για να αυξήσει το όριο του δανεισμού, προκειμένου να πληρώσει τους τόκους. Αν δεν γίνει αυτό, οι ΗΠΑ αναγκάζονται να κυρήξουν πτώχευση! Δεν είναι πραγματική πτώχευση μεν, δεν παύει όμως να είναι μια συνταρακτική είδηση.
Εδώ είναι που το κακό, μετατρέπεται σε καλό νέο. Θα αναγκαστούν όλοι (ηγέτες, οίκοι, αγορές κτλ) ν' αφήσουν τις @#$@#$@ και να κάτσουν όλοι μαζί στο τραπέζι, να συνεργαστούν και να βρουν έναν τρόπο να λύσουν το πρόβλημα. Αντί να ζητάνε αυτοί συναίνεση από τα ελληνικά πολιτικά κόμματα, θα γυρίσει ο κόσμος να ζητήσει συναίνεση από αυτούς. Γιατί μπορεί εμείς επί 30 χρόνια να κάναμε ότι ήταν δυνατόν για να πτωχεύσουμε (απλά δείτε γελοιογραφίες της δεκετίες του '80 και ακούστε πάλι τις κασέτες του Χάρυ Κλυν), το πρόβλημα όμως είναι υπαρκτό, είναι παγκόσμιο και είναι δύσκολο στην επίλυσή του. Ελπίζω να πρυτανεύσει η λογική και να βρεθεί ένας λογικός, σοβαρός και παγκόσμιος τρόπος επίλυσής του.

Επανεκκίνηση του blog

Ελπίζω να γίνει το ίδιο και στην ελληνική οικονομία... κάποια στιγμή. Αν πιστεύω ότι θα γίνει κάτι τέτοιο; Άλλη ερώτηση. Μας κυβερνάει κάποιος που είναι ανίκανος. Άντε, πες ότι αυτό διορθώνεται, αν επιλέξει τους κατάλληλους συμβούλους. Συγνώμη χάσατε. Ένας άνθρωπος που γεννήθηκε για να γίνει κάποια μέρα πρωθυπουργός, ανέλαβε την ηγεσία του κόμματός του και γνώριζε ότι το πολύ σε 8 χρόνια θα γινόταν δουλειά του ο συντονισμός της κυβέρνησης. Τι έκανε μόλις ήρθε η στιγμή να ορθώσει το ανάστημά του; Λούφαξε πίσω από τον Πάγκαλο! Και όταν ο Πάγκαλος άρχισε να πετάει τις κοτσάνες (η σωστή έκφραση είναι πολύ πιο βαριά, ανάλογη του βάρους του) σαν πολυβόλο, επέλεξε τη μπασκετική έκφραση των δίδυμων πύργων: έβαλε δύο βαριά κορμιά και κρύφτηκε πίσω τους. Ειλικρινά έχει πολύ πλάκα να βλέπεις τον γυμνασμένο Τζέφρι (διαβάστε εδώ γιατί τον λένε Τζέφρι: http://molonlabe.blog.com/2009/07/02/george-or-jeffrey-γιωργοσ-ή-τζεφρι/) ανάμεσα στον Βενιζέλο και τον Πάγκαλο.

Πιστεύω ότι ακόμα και ο πλέον αφελής και καλοπροαίρετος, δύσκολα πλέον πείθεται για την καλή τους την καρδιά και τις αγαθές προθέσεις τους. Τιτανικοί, παγόβουνα, όπλα στο τραπέζι, χημικά στο Σύνταγμα, "προστασία" οδηγών της ΕΘΕΛ από διαδηλωτές... Πλησιάζουμε στα δύο χρόνια διακυβέρνησης και όπως όλα δείχνουν στο μέλλον θα μιλάμε για προδοσία, γιατί ακόμα και ο πλέον βλάκας και άχρηστος μέσα σε δύο χρόνια -δε μπορεί- μία σωστή απόφαση θα είχε πάρει! Όσο για τα "θα" και τα ψέμματα, επίσης χιλιάδες τα παραδείγματα: λεφτά υπάρχουν (μου αρέσει τόσο που το έχω βάλει ringtone στο κινητό μου), Κερατέα, ημιυπαίθριοι, εκτάκτως μόνιμες ή μονίμως έκτακτες εισφορές, ΑΝΕΡΓΙΑ και προσεχώς απολύσεις στο δημόσιο και αποκρατικοποιήσεις. Για κάποιους, το πάρτι τώρα αρχίζει!

Της Λούκας το κάγκελο

Οι καλοί μου τρόποι δεν μου επιτρέπουν να εκφραστώ όπως ακριβώς θα ήθελα. Ωστόσο οφείλω να παραδεχτώ πως μου έχει ανέβει το αίμα στο κεφάλι. Κάθε μέρα που περνάει τα χάνω όλο και περισσσότερο. Δεν μπορώ να αποφασίσω αν είναι τόσο μα τόσο μα τόσο (δεν είναι λάθος, επίτηδες το έχω γράψει 3 φορές) ηλίθιοι ή τόσο πολύ πουλημένοι. Παλιότερα νόμιζα ότι είναι ανίκανοι οι πολιτικοί μας, πλέον όμως αυτό το ενδεχόμενο δεν "παίζει". Αν είσαι ανίκανος, κάνεις 15 στραβά, σου βγαίνει όμως βρε αδερφέ και κανένα σωστό μέτρο που και που. Έτσι για τα μάτια του κόσμου.
Εδώ όμως δεν τους βγαίνει τίποτα σωστό. Έχουν γελοιοποιήσει το νόμο των πιθανοτήτων. Και επιπλέον παίρνουν το γεμάτο όπλο που άφησε ο μικρός Γιωργάκης στο τραπέζι και παίζουν ρώσικη ρουλέτα με την τύχη μας, δίχως να μας ρωτήσουν. Είναι τόσο γελοίοι και αφερέγγυοι, ώστε κάθε φορά που βγαίνει κάποιος υπουργός ή ο Γιωργάκης να μιλήσει, το ΧΑΑ γκρεμοτσακίζεται. Τους έχουν πάρει είδηση όλοι ότι όχι μόνο δεν πρόκειται να ακούσουμε αλήθεια από τα χείλη τους, αλλά θα πρέπει να περιμένουμε τα ακριβώς αντίθετα απ' όσα λένε.
Και φτάνω στο χθεσινό δημοσίευμα. Αν είσαι πρωθυπουργός με ... φρύδια, πώς είναι δυνατόν να δέχεσαι από έναν υπουργό, υποτίθεται συνεργάτη σου σε μια εθνική προσπάθεια, να τορπιλίζει αυτή την προσπάθεια; Δεν με νοιάζει αν αυτά που γράφει είναι εν μέρει σωστά. Δεν μπορεί ένας άνθρωπος να κάνει αντιπολίτευση στις πράξεις του. Η Νέα Δημοκρατία δεν έχει κάνει τόσο έντονη κριτική στην κυβέρνηση όσο η Κατσέλη. Κι ο μικρός Γιωργάκης το δέχεται. Φαίνεται πως δεν του επέτρεψε η μαμά Μαργαρίτα να εκφράσει τα παράπονά του.
Σε καλό, σίγουρα δε θα μας βγει. Φαίνεται πως δεν έχουν καταλάβει ότι κανείς δεν υποχρεώνει τους λοιπούς Ευρωπαίους να μας δανείζουν. Και πώς αν μας πουν "αϊ σιχτίρ κι εσείς κι οι ΔΕΚΟ σας", θα πρέπει να βρούμε μόνοι μας χρήματα. Μάλλον μας έχουν πουλήσει με κάποιον άλλο τρόπο οι πολιτικοί μας, απλά ακόμα δεν τον ξέρουμε ακόμα. Και όλες τους οι ενέργειες είναι για την επίτευξη αυτού του κρυφού σκοπού.
Υπάρχει κανείς που δεν καταλαβαίνει τη σημερινή πτώση; Έχουμε μπλέξει άσχημα, λόγω των πουλημένων πολιτικών. Οι οποίοι είναι οι πρώτοι που θα την κάνουν μόλις δυσκολέψουν κι άλλο τα πράγματα. Τα στοιχήματα στο τραπέζι: υπάρχει κανείς που να ποντάρει ότι μετά τη λήξη της θητείας του, υπάρχει περίπτωση ο Γιωργάκης να μην δουλέψει στην Αμερική; Σε κάποια καλή θεσούλα, ως ανταμοιβή για τις υπηρεσίες που έχει προσφέρει και συνεχίζει να προσφέρει; Η ζωή μας κύκλους κάνει... Εγώ ποντάρω ότι θα γυρίσει στην Αμερική, παρέα με τον κολλητό του τον Αντωνάκη και θα ανανεώσουν τη φωτογραφία που είχαν βγάλει ως φοιτητές: χωρίς μαλλιά όμως αυτή τη φορά.

Το μνημόνιο μας το τράγινο

Όλοι έχουν πλέον εκφράσει την άποψή τους για το μνημόνιο. Η σωστότερη όλων είναι πως αν το μνημόνιο δεν υπήρχε, θα έπρεπε να το εφεύρουμε. Είναι ο ιδανικός τρόπος για να συνεχίσουν οι πολιτικοί να σφυρίζουν αδιάφορα και να τρώνε δισεκατομμύρια, μαζί με αρκετούς εκλεκτούς και να ζητούν θυσίες από τους υπόλοιπους. Εκτός αν πιστεύει κανείς ότι όσοι θέτουν υποψηφιότητα για να εκλεγούν, το κάνουν για το καλό του τόπου, του δήμου, της νομαρχίας κτλ. Όσοι το πιστεύουν αυτό, ας μη συνεχίσουν να διαβάζουν γιατί θα εκνευριστούν.
Οι λύσεις για το οικονομικό αδιέξοδο είναι πάρα πολλές και πάρα πολύ απλές, μόνο που για να εφαρμοστούν απαιτούνται θυσίες από τους μεγάλους καρχαρίες. Μερικά απλά παραδείγματα. Ο μισθός του πρωθυπουργού να είναι ο μέγιστος που πληρώνει το δημόσιο. Ακολουθεί εκείνος του προέδρου της δημοκρατίας και κάτω από αυτόν να ιεραρχούνται οι αμοιβές όλων των υπολοίπων που πληρώνονται από το δημόσιο, τις ΔΕΚΟ και τους λοιπούς οργανισμούς. Αυτό λένε πως δεν γίνεται, γιατί τότε κανείς δεν θα θελήσει να δουλέψει στην ΕΡΤ, να διοικήσει την Εθνική Τράπεζα κτλ. Κουταμάρες. Γιατί όλοι θέλουν να έχουν στο βιογραφικό τους ένα διάστημα κατά το οποίο ήταν διευθυντές/διοικητές. Ομοίως στην ΕΡΤ, το πρόσωπό σου γίνεται γνωστό και βλέπετε πώς αυτό μπορεί να εξαργυρωθεί στις δημοτικές εκλογές: αντί να δίνεις εκατομύρια για προβολή, σε ξέρουν όλοι από την τηλεόραση και σε ψηφίζουν. Αντίστοιχα πλεονεκτήματα υπάρχουν σε πάρα μα πάρα πολλές θέσεις σχετικές με το δημόσιο. Φυσικά και δεν έχουν τέτοια πλεονεκτήματα όλες οι θέσεις. Βεβαίως, μόνο που όσες δεν έχουν πλεονεκτήματα, έχουν και χαμηλούς μισθούς. Είναι λάθος να τα βάζουμε (οι εκτός δημοσίου) με όλους τους ΔΥ: υπάρχουν και πολλοί που κάνουν δουλειά και τα βγάζουν πέρα με δυσκολία, επειδή δεν βρίσκονται σε θέσεις που "σηκώνουν" φακελλάκι.
Το τρανότερο παράδειγμα όμως όλων, τόσο σε ότι αφορά την τεμπελιά όσο και τις υπέρογκες αμοιβές, είναι αυτό των βουλευτών. Οι άνθρωποι αυτοί πληρώνονται 4-5 φορές για να κάνουν το ίδιο πράγμα, το οποίο σε τελική ανάλυση δεν κάνουν. Παράδειγμα, η εξεταστική για το Βατοπέδι. Δέχτηκαν να πάρουν τόσα πολλά χρήματα από τη συμμετοχή τους στις επιτροπές, ενώ ήταν η δουλειά τους να το κάνουν και στο τέλος έβγαλε ο καθένας το δικό του (κομματικό) πόρισμα σχετικά με τις μίζες που οι ίδιοι και οι συνάδελφοί τους πήραν. Αν κάποιος πιστεύει ότι η παραπομπή των τριών πρώην υπουργών θα οδηγήσει κάπου, να κάνει ένα βήμα μπροστά. Που πας ρε Καραμήτρο; Για να μην πω για την 5μελη επιτροπή και τα δύο αναπληρωματικά μέλη που συνεδρίασαν για να πάρει ο Καρχιμάκης iPhone. Κόστος επιτροπής άνω των 1.000 ευρώ (ίσως λέω λίγα), κόστος iPhone κάτω των 500, αξία ανεκτίμητη αν μας επέτρεπαν για μία ώρα να περνάμε και να φτύνουμε αυτούς τους 8!
Το ερώτημα βέβαια όλων δεν είναι ποιος φταίει (καρκίνο σ' αυτούς και τα παιδιά τους όπως λέει και ο Λεβέντης), αλλά πώς θα καταφέρουμε εμείς να επιβιώσουμε. Εδώ δυστυχώς η απάντηση δεν είναι εύκολη. Η απλή απάντηση θα ήταν να δουλέψουμε όλοι περισσότερο, ανεβάζοντας σε υψηλότερο επίπεδο την ποιότητα της εργασίας μας, αλλά πλέον ούτε αυτό δεν αποτελεί εξασφάλιση. Και εγώ και πολλοί άλλοι γνωστοί, προσφέρουμε ποιοτική εργασία, ίσως και καλύτερη από το ζητούμενο και απλά ελπίζουμε κάποια στιγμή να πληρωθούμε. Το πότε πλέον δεν αποτελεί πρόβλημα, απλά να μην χαθούν τα δεδουλευμένα. Είμαι σίγουρος ότι αυτό ισχύει για πολλούς. Το μόνο λοιπόν που μένει να κάνουμε και δεν το κάνουμε όλοι στο βαθμό που μπορούμε, είναι το κόψιμο των περιττών εξόδων. Μη βιαστείτε να πείτε ότι το κάνετε. Όλοι έχουμε αφήσει κάποια παραθυράκια. Μερικά παραδείγματα: εργαζόμενος με έσοδα κάτω των 500 ευρώ (ο μισθός είναι παραπάνω, το θέμα όμως είναι ότι δεν του καταβάλλονται), ο οποίος είναι όλη μέρα μπροστά σε ένα υπολογιστή με σύνδεση στο διαδίκτυο, εξακολουθεί να έχει και να πληρώνει iPhone. Τι το θες βρε χριστιανέ, είναι περιττό στην παρούσα περίοδο! Άλλος με παλιό σπίτι στην κατοχή του δεν δέχεται ούτε καν να ακούσει να μείνει εκεί, αλλά πάει και νοικιάζει διαμέρισμα. Άλλος που χρωστάει, μένει σε σπίτι με πισίνα. Άλλος με χρέη, έχει όμως ποδήλατο και σχετικό εξοπλισμό με αξία άνω των 3.000 ευρώ κι εξακολουθεί ν' αγοράζει. Άλλοι μένουν δίπλα στο μετρό, αλλά αρνούνται να το χρησιμοποιήσουν. Άλλοι ξοδεύουν 20ρικα για να πάνε για καφέ από τη μία άκρη της πόλης στην άλλη και μετά διαμαρτύρονται για τα 4 ευρώ του καφέ! Άλλοι εξακολουθούν να χρεώνουν κυριολεκτικά ότι να 'ναι για να μας παρέχουν τις υπηρεσίες τους, οι οποίες πλέον δεν μας είναι απαραίτητες. Και καλά, αυτοί καλά κάνουν. Αυτούς που πάνε και τις πληρώνουν δεν μπορώ να καταλάβω. Παρόμοια παραδείγματα έχουν όλοι στο κοντινό τους περιβάλλον και αν κοιτάξουν λίγο ψύχραιμα τον καθρέφτη, θα βρουν και στους εαυτούς τους.
Η λύση που εγώ προτείνω είναι μια φράση του Γιωργάκη, μόνο που εγώ την εννοώ: να κάνουμε την επανάσταση του αυτονόητου. Να σκεφτόμαστε λιγάκι πριν ενεργήσουμε και να μην πηγαίνουμε σαν κοπάδι εκεί που πάνε και οι άλλοι. Κάνοντάς το αυτό, θα κάνουμε καλό και στην οικονομία. Θα κλείσουν σίγουρα πολλά μαγαζιά και επιχειρήσεις, θα ανοίξουν όμως μετά άλλες οι οποίες θα λειτουργούν με πιο υγιή τρόπο. Και αυτές θα έχουν όλα τα φόντα για να πάνε μπροστά και να δημιουργήσουν νέες θέσεις εργασίας, για όσους θέλουν να εργαστούν και να παράγουν έργο, όχι για όσους θέλουν απλά να παίρνουν έναν μισθό, κάνοντας τίποτα. You can't make money sitting on your ass (δεν μπορείς να βγάλεις χρήματα καθισμένος στον κώλο σου), λέει πολύ σωστά το ρητό.
Το τελευταίο είναι για όσους (δέχομαι ότι είναι η μειοψηφία) τυχερούς έχουν πέντε δεκάρες στην άκρη και λίγες μετοχές. Μην πουλάτε ρε παιδιά. Τα λεφτά στα χρηματιστήρια βγαίνουν από τις διακυμάνσεις, όχι από τη σταθερότητα. Όσο κάτω και να πάνε οι τιμές, κάποια στιγμή θ' ανέβουν πάλι για να βγάλουν χρήματα οι μεγάλοι. Υπομονή για να βγάλουμε κι εμείς. Πότε θα ανέβουν; Άγνωστο. Εγώ πιστεύω ότι αυτό θα γίνει όταν πλέον πειστεί και ο τελευταίος κακομοίρης ότι ο σίγουρος τρόπος να βγάλει λεφτά είναι να δανειστεί και να "ποντάρει" μέσω παραγώγων στην πτώση. Τότε είναι που οι τιμές θα πάρουν τον ανήφορο και δεν θα λένε να πέσουν. Και τι θα κάνει τότε ο κακομοίρης; Θα δανειστεί και θα ποντάρει κι άλλα στην πτώση, πιστεύοντας ότι η ανοδική κίνηση είναι "φούσκα" η οποία σύντομα θα ξεφουσκώσει. Και μόλις αντιληφθεί το λάθος του, το πουλάκι θα έχει πετάξει σε ψηλότερα κλαδιά. Και τότε θα αγοράσει (πάλι με δανεικά) για να μειώσει τη ζημιά του. Ίσως και να προλάβει να τη μειώσει, το πιθανότερο όμως είναι πως τότε θα αρχίσει η πτώση και απλά θα συνεχίσει να χάνει μέχρι να τα χάσει όλα. Τότε θα έρθει η νέα γενιά παικτών και η ιστορία θα επαναληφθεί. Ξαναλέω λοιπόν: βάζουμε χρήματα τα οποία δεν θα χρειαστούμε για τα επόμενα 2-5 χρόνια (όποιος έχει μεγαλύτερο ορίζοντα, ακόμα καλύτερα), θέτουμε ένα αυθαίρετο αλλά λογικό περιθώριο κέρδους (αν έχεις μπει στις σημερινές χαμηλές τιμές, μπορείς να έχεις για στόχο σου ακόμα και ποσοστό κέρδους της τάξης του 300-400% και να επιτευχθεί) και περιμένουμε. Όταν πιάσουμε το στόχο, κλείνουμε τ' αυτιά μας, παίρνουμε τα χρήματα, απολαμβάνουμε μέρος των κερδών και τα υπόλοιπα τα αφήνουμε στο πλάι ώστε να τα επενδύσουμε πάλι μετά από 1-2 χρόνια, όταν θα έχουν πέσει οι τιμές. Μία φορά να μπεις τη σωστή στιγμή και να τηρήσεις τους απλούς και βασικούς κανόνες, μπορείς μετά να ζεις μια ζωή κάνοντας το ίδιο πράγμα. Το μόνο που δεν χρειάζεται είναι η βιασύνη και η απληστία.

ΤΩΡΑ ΑΡΧΙΖΟΥΝ ΤΑ ΔΥΣΚΟΛΑ

Το θέμα είναι τι κάνουμε τώρα. Τώρα που ο Γιωργάκης έκανε μια πολύ σημαντική ομιλία στο Ζάππειο λέγοντας τίποτα απολύτως (τα ίδια "θα" ακούμε από την εποχή που πρωθυπουργός ήταν ο πατέρας του). Τώρα που μας ζήτησε να διαγράψουμε τις πρακτικές του παρελθόντος και να γυρίσουμε σελίδα, αλλά τα στελέχη του ΠΑΣΟΚ δεν φαίνονται διατεθιμένα να κάνουν κάτι τέτοιο. Τώρα που όλοι σχεδόν οι αρθρογράφοι (λες και είναι συννενοημένοι) "χτυπούν" το χρηματιστήριο. Τώρα που μπαίνουμε στο τελευταίο και πιο βίαιο στάδιο της παγκόσμιας κρίσης. Τώρα που θα βγούμε από την παγκόσμια κρίση και θα μπούμε στην εγχώρια κρίση (όπως όταν μας τελείωσε ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος και αποφασίσαμε να κάνουμε δικό μας Εμφύλιο Πόλεμο). Τώρα που αρχίζουν τα όργανα από τα εργατικά συνδικάτα τα οποία δεν θέλουν να καταλάβουν ότι έτσι μεγαλώνουν το πρόβλημα και επιταχύνουν τις διαδικασίες που οδηγούν στο κλείσιμο των προβληματικών επιχειρήσεων. Τώρα που με τον έναν τρόπο ή τον άλλο, σχεδόν όλοι θα δούμε τα εισοδήματά μας να μειώνονται. Τώρα που οι τράπεζες έχουν μειώσει σημαντικά τα δάνεια.
Νομίζω αυτά αρκούν. Υπομονή λέω για ακόμα μία φορά. Κρίση είναι θα περάσει. Οι οικονομικοί κύκλοι έχουν πάνω κάτω συγκεκριμένη διάρκεια και σε αυτή την κρίση πλησιάζουμε στο τέλος της. Όλοι οι προβληματισμοί είναι δικαιολογημένοι, αλλά πρέπει να ρίχνουμε και μια ματιά στην ιστορία που και που. Αυτή η ματιά λέει ότι από το πρώτο δάνειο που πήρε ο Κολοκοτρώνης αν δεν κάνω λάθος, τα 2/3 των χρημάτων φαγώθηκαν σε μίζες και δωράκια. Από το 1830 που γίναμε κράτος, όλοι οι προϋπολογισμοί είναι πάρα πολύ δύσκολοι και πάντα κινδυνεύουμε με πτώχευση. Αλλά έχουμε επιβιώσει. Πάντα είμαστε κοντά στον πάτο του βαρελιού και πάντα βάζουμε αντίσταση με τα πόδια και σαν ελατήριο πεταγόμαστε στην επιφάνεια για να πάρουμε αέρα.
Σε μερικά χρόνια, θα κοιτάμε τα σημερινά δημοσιεύματα και θα γελάμε. Όπως τώρα κοιτάμε αυτά του 1999 και λέμε όλοι "μα ποιος ήταν τόσο αφελής να πιστεύει ότι ο ΓΔ του ΧΑΑ θα πάει στις 10.000 μονάδες". Όχι πολλοί, περίπου 4 εκ. Έλληνες που τοποθέτησαν σε μετοχές φούσκα τις οικονομίες μιας ζωής.
Τώρα λοιπόν που όλοι μας λένε ότι είμαστε στον πάτο και ότι θα πάμε ακόμα πιο κάτω, τώρα είναι η ευκαιρία να σκεφτούμε λογικά, να διδαχθούμε από την ιστορία και να βγούμε νικητές.

ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

Βιάστηκα να μιλήσω για τέλος της ύφεσης. Ή μήπως όχι: μήπως όλα αυτά είναι ένα μεγάλο, εύκολο και εξαιρετικά επικερδές κερδοσκοπικό παιχνίδι; Ναι είναι, αλλά πρώτα πρέπει να ξεκαθαρίσουμε τα του οίκου μας.
Δίκιο έχουν οι ξένοι οίκοι που μας "χτυπάνε" με τις εκθέσεις τους. Απαράδεκτοι είμαστε σε θέματα οικονομικής πολιτικής. Χωρίς πολλά πολλά, απλά δεν υπάρχει σοβαρή οικονομική πολιτική στην Ελλάδα τα τελευταία 20 χρόνια τουλάχιστον. Ελάχιστες σοβαρές αποφάσεις έχουν ληφθεί και αυτές -λογικά- δεν έπεισαν κανέναν. Το μόνο που ενδιαφέρει τους κυβερνώντες (τωρινούς, προηγούμενους και επόμενους) είναι η προσωπική κονόμα. Άρα όσα και να μας κάνουν, δεν έχουμε το παραμικρό δικαίωμα να μιλήσουμε. Τι θα κάνουμε, θα δαγκώσουμε το χέρι που μας ταϊζει;
Ωστόσο υπάρχει και η άλλη όψη της επικαιρότητας. Όλοι αυτοί που μας χτυπάνε ανελέητα, το κάνουν για προσωπικό ώφελος. Γιατί οι ίδιοι που μας θάβουν φανερά, αγοράζουν την επομένη τα ομόλογά μας με μεγαλύτερο επιτόκιο. Άρα βγάζουν πιο πολλά.
Έχει καταντήσει ανέκδοτο. Ο γενικός δείκτης κινείται σαν τρενάκι του λούνα παρκ. Πριν προλάβεις να ανοιγοκλείσεις τα μάτια έχει πάει από το -2%, στο -1% και μέχρι να το χωνέψεις στο -3%. Λες και τον κινεί παπατζής. Η δε κορωνίδα του ΧΑΑ, η Εθνική Τράπεζα, τρώει τέτοια σκαμπίλια τις τελευταίες μέρες, λες και ανέλαβε πρόεδρος ο Λαναράς, με διευθύνοντα σύμβουλο τον Μπατατούδη. Για τέτοια ξεφτίλα μιλάμε.
Υπομονή και ψυχραιμία είναι η μόνη συμβουλή. Μην πουλάτε σήμερα, για να μην μετανιώσετε αύριο. Μπορεί σε 6 μήνες, αυτό που σήμερα κοστίζει 15 να έχει πέσει στο 5. Μπορεί... Η ιστορία όμως δείχνει ότι ακόμα κι αν το πουλήσετε σήμερα στο 15, δεν πρόκειται να το ξαναγοράσετε στο 5. Θα περιμένετε μέχρι να ανέβει στο 20 για να σιγουρευτείτε και μετά θα το αγοράσετε ξανά. Οπότε ότι κι αν γίνει χαμένοι θα είστε. Περιμένετε, αν έχετε κάνει τις σωστές επιλογές, κάποια στιγμή θα δικαιωθείτε. Για ρωτήστε και όσους πούλησαν το Μάρτιο στις 1.500 μονάδες πόσα έβγαλαν;
Συγχωρέστε με που το παίρνω στο ψιλό, καταλαβαίνω ότι χάνονται περιουσίες, αλλά πλέον το πράγμα έχει καταντήσει ανέκδοτο. Η πτώση του τελευταίου μήνα και οι λόγοι που την προκάλεσαν είναι πέρα για πέρα παράλογη. Περιμέναμε μια διόρθωση μεσαίου-μεγάλου μεγέθους, έχουμε όμως αρχίσει πάλι να συζητάμε για τη συντέλεια του καπιταλισμού και του κόσμου. Μα αυτό δε γίνεται: οι Μάγια έχουν γράψει στο ημερολόγιό τους ότι ο κόσμος θα καταστραφεί στις 21/12/2012, οπότε έχουμε λίγο καιρό ακόμα!

ΜΕΡΙΣΜΑΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ 2010

Το 2009 μας τελειώνει και όπως όλα δείχνουν παίρνει μαζί του και την παγκόσμια οικονομική κρίση. Οι μεγάλες οικονομίες αρχίζουν να βγαίνουν από την ύφεση και να περνούν στην ανάκαμψη και τα κέρδη των εταιρειών αρχίζουν να αντικαθιστούν τις ζημιές στους ισολογισμούς.
Αυτό βέβαια είναι κατά 50% αλήθεια και κατά 50% πλασματικό. Όταν τα προηγούμενα δύο χρόνια έχεις γράψει τεράστιες ζημιές, τότε ακόμα και 1 ευρώ κέρδους να παρουσιάσεις στον ισολογισμό τα χαμόγελα έρχονται στους μετόχους και τους αναλυτές. Σίγουρα το κλίμα από πλευράς ψυχολογίας είναι καλύτερο και οι προοπτικές για τις τιμές των μετοχών είναι ανοδικές. Προσοχή, αυτό δε σημαίνει ότι το κάθε σαπάκι θα επιστρέψει στα επίπεδα του 1ου 6μήνου του 2007.
Ωστόσο, ένα μεγάλο μέρος της κρίσης θα μας συνοδεύει και τα επόμενα χρόνια. Μπορεί τώρα να έχουν επιστρέψει τα χαμόγελα, το γεγονός όμως είναι ότι πολλοί συμπολίτες μας έχουν χάσει τη δουλειά τους και οι προοπτικές για να ξαναπιάσουν δουλειά, μόνο ευοίωνες δεν είναι. Βλέπετε τα κέρδη που γράφουν οι επιχειρήσεις δεν είναι επειδή ανέβηκαν οι πωλήσεις τους, αλλά επειδή έδιωξαν κόσμο. Αυτή είναι η παράμετρος της κρίσης που θα μείνει μαζί μας για 2-3 χρόνια ακόμη. Σε πολλούς κλάδους, λόγω της εξέλιξης της τεχνολογίας, οι εργαζόμενοι ακόμα κινδυνεύουν να χάσουν τις θέσεις τους ή να δουν τα εισοδήματά τους να μειώνονται.
Εδώ είναι που μπαίνει στην εξίσωση η μερισματική πολιτική. Αυτό που όλοι μας λένε είναι πως η μόνη ελπίδα για να αφήσουμε κατά 100% πίσω μας την κρίση είναι η αύξηση της κατανάλωσης. Από την άλλη όμως συνιστούν στις τράπεζες και τις μεγάλες επιχειρήσεις να μη δώσουν μεγάλα μερίσματα. Όχι κύριοι, το αντίθετο πρέπει να γίνει. Όσο τα λεφτά μένουν στα κάθε λογής μπαούλα (λογαριασμούς με χαμηλό επιτόκιο, θυρίδες τραπεζών, στους ισολογισμούς των εταιρειών΄κτλ), η ανάκαμψη δεν πρόκειται να έρθει. Όταν ο κόσμος δεν έχει ρευστό, πώς περιμένετε να ξοδέψει; Θυμάστε πριν από δύο χρόνια που η Εθνική έδωσε μέρισμα €1,4, αλλά το €1 το έδωσε υποχρεωτικά σε μετοχές; Αν ξαναγίνει κάτι τέτοιο, ζήτω που καήκαμε. Όλοι θα περιμένουν την τιμή να πάει πάνω από τα €30 για να πουλήσουν, όλοι θεωρητικά θα έχουν χρήματα, ενώ παράλληλα το πορτοφόλι τους θα είναι άδειο. Ενώ αν μοιράσει ρευστό σε μια τόσο δύσκολη (οικονομικά) περίοδο, το χρήμα θα κυκλοφορήσει, τρύπες θα κλείσουν και η ψυχολογία θα επανέλθει. Η επιλογή της Εθνικής δεν είναι τυχαία: είναι η μεγαλύτερη ελληνική εταιρεία, η πιο κερδοφόρα και έχει πάρα πολλούς μικρομετόχους οι οποίοι θα ωφεληθούν από μία τέτοια πολιτική. Κι αν ωφεληθούν οι μέτοχοι της Εθνικής και των άλλων μεγάλων εταιρειών, τότε σιγά σιγά το ώφελος θα περάσει σε ολόκληρη την κοινωνία και οι εταιρείες θα τολμήσουν να επενδύσουν με αυξημένες προοπτικές για δημιουργία νέων θέσεων εργασίας.

DUBAI... ΓΙΟΚ

Θαύμα ήταν και μας τελείωσε. Ο λόγος για την επικείμενη πτώχευση του Ντουμπάι. Βέβαια παιχνίδι είναι κι αυτό και την τελευταία στιγμή θα εμφανιστεί κάποιος ιππότης πάνω σε ένα λευκό άλογο (ή μια μαύρη πετρελαιοπηγή) και θα δώσει τη λύση. Είναι κακό στην άμμο να χτίζεις παλάτια... το λέει και το παλιό λαϊκό τραγούδι.
Ας δούμε όμως με λίγο μεγαλύτερη καχυποψία την είδηση. Η επενδυτική εταιρεία του Ντουμπάι (σα να λάμε το κράτος) δήλωσε πως για τους επόμενους έξι μήνες αδυνατεί να πληρώσει τις υποχρεώσεις του. Μάλιστα. Με αφορμή αυτή την είδηση διόρθωσαν σχεδόν όλες οι χρηματιστηριακές αγορές του κόσμου, με το φόβο ότι η κατάρρευση του Ντουμπάι θα φέρει ένα νέο πτωτικό κύκλο στις αγορές. Το αστείο σε όλη αυτή την υπόθεση είναι το χρέος του Ντουμπάι: 59 δις δολάρια, δηλαδή κοντά στα 40 δις ευρώ. Το ένα δέκατο δηλαδή από το χρέος της Ελλάδας (σε μερικούς μήνες θα έχουμε φτάσει στα 400 δις). Τίποτα δηλαδή. Πέντε εμίρηδες να μαζευτούν και να συζητήσουν, έχουν συγκεντρώσει το ποσό για πλάκα. Απλά βρήκαμε πάλι μια ωραία αφορμή.
Δε βαριέμαι να το λέω. Το χρηματιστήριο είναι ψυχολογία και αυτήν προσπαθούν να εκμεταλλευτούν τα μεγάλα "σπίτια". Και πολύ καλά κάνουν. Κακά τα ψέμματα. Είναι χαζό να τους κατηγορούμε για κερδοσκοπία. Όλοι όσοι ασχολούνται, κερδοσκόποι είμαστε. Κανείς δεν αγοράζει σήμερα για να χάσει αύριο!
Το ίδιο γίνεται και με τα ελληνικά ομόλογα, αλλά και τις μετοχές. Αυτά που διαβάζω ότι οι ξένοι φεύγουν από την Ελλάδα είναι κουταμάρες. Για δύο λόγους. Πρώτον, έτσι έφευγαν και με την έναρξη της οικονομικής κρίσης. Μετά από πάνω από ένα χρόνο φυγής, το ποσοστό τους μειώθηκε από το 52% που είχε φτάσει στο 48%. Αστεία πράγματα δηλαδή, απλά έπρεπε κάποιον να κατηγορήσουμε στα πρωτοσέλιδα. Ο δεύτερος λόγος είναι ακόμα πιο ουσιαστικός: δεν μπορούν να φύγουν. Τα χρήματα που έχουν επενδύσει είναι τόσα πολλά, που ακόμα κι αν "χαρίσουν" τις μετοχές τους, οι Έλληνες δεν έχουμε αρκετά χρήματα για να τις αγοράσουμε.
Βέβαια υπάρχει κι ο αντίλογος. Μπορεί να έχεις δίκιο, αλλά η αγορά υποχωρεί. 100% σωστό. Γι' αυτό κάνουμε προσεκτικές αγορές αν έχουμε χρήματα ή σφίγγουμε τη ζώνη και περιμένουμε να περάσουν κι αυτές οι αναταράξεις. Το μόνο βέβαιο είναι ότι αυτό το αεροπλάνο πέφτει, αλλά δεν συντρίβεται και ότι όσοι έχουν υπομονή σίγουρα θα φτάσουν στον προορισμό τους αρκεί να μην πηδήξουν από το αεροπλάνο στη μέση της διαδρομής.

ΝΕΑ ΠΑΡΑΤΑΣΗ ΣΤΟ ΦΟΡΟ ΥΠΕΡΑΞΙΑΣ ΜΕΤΟΧΩΝ

Λόγω τεχνικών προβλημάτων, η επιβολή φόρου υπεραξίας στις μετοχές αναβλήθηκε εκ νέου. Καλό νέο αυτό για όσους ασχολούνται με το χρηματιστήριο, αλλά δεν μπορώ να καταλάβω γιατί δεν λένε την αλήθεια.
Αφού αυτή η κυβέρνηση είναι υπέρ των μικρομεσαίων και κατά των βαθύπλουτων, γιατί δεν λένε ότι δεν θα τον επιβάλουν; Γιατί αυτός ο φόρος θα βαρύνει μόνο τη μαρίδα και σε καμμία περίπτωση δεν θα αγγίξει τους καρχαρίες! Και μόνο να υπονοήσουν ότι θα πιάνει και τους "μεγάλους", θα δείτε την αντίδραση των ξένων οίκων και την κατακόρυφη πτώση του τζίρου.
Εφόσον λοιπόν είναι αντίθετος στη νοοτροπία της κυβέρνησης, γιατί δεν τον καταργούν να τελειώνουμε, αλλά τον πάνε από αναβολή σε αναβολή; Αν θυμάμαι καλά, είναι η δεύτερη φορά που αναβάλλεται στα τελευταία δύο χρόνια.

ΝΕΑ ΕΚΤΑΚΤΗ ΕΙΣΦΟΡΑ

Ακόμα μία ελληνική κυβέρνηση δικαιώνει τους Έλληνες δημοσιογράφους. Προεκλογικά ήταν κάθετα αντίθετη στην επιβολή έκτακτης εισφοράς στις επιχειρήσεις και λιγότερο από ένα μήνα μετά τις εκλογές εκπλήσσει τους πάντες... και την επιβάλλει. Λες και το έκανε για να δικαιώσει τους δημοσιογράφους που επέμεναν στην επιβολή της.
Η δικαιολόγηση της πράξης ήταν γνωστή εκ των προτέρων: τα μεγέθη της οικονομίας ήταν χειρότερα απ' ότι αναμέναμε, λέει το ΠΑΣΟΚ. Διορθώστε με αν κάνω λάθος, αλλά εσείς δεν ήσασταν που προεκλογικά επιμένατε ότι το έλλειμμα θα φτάσει στο 10%; Ε, τόσο περίπου το παραλάβατε και το "φουσκώσατε" στο 12% για να φανεί την επόμενη χρονιά ότι κάτι κάνατε.
Η ιστορία αυτής της έκτακτης εισφοράς όμως δεν τελειώνει εδώ. Έχει πολύ πλάκα, απ' όποια πλευρά κι αν την εξετάσει κανείς. Όπως πχ. από την πλευρά του ΣΕΒ. Μα είναι δυνατόν να τους επιβάλουν έκτακτη εισφορά και αυτοί να τη δέχονται με το χαμόγελο στα χείλη δίχως την παραμικρή αντίδραση; Στην Ελλάδα και βέβαια είναι. Οι λόγοι είναι δύο. Μάλλον επειδή το γνώριζαν εκ των προτέρων και μάλλον επειδή έχουν πάρει κάποιο αντάλλαγμα - στις εργασιακές σχέσεις ίσως; Κανείς δεν το γνωρίζει ακόμα.
Πλάκα έχει το θέμα και από χρηματιστηριακής πλευράς. Η εισφορά θα επιβληθεί στα περσινά (περιορισμένα) κέρδη, οπότε ο σημερινός (ή ο όποιος μελλοντικός) πανικός στο ταμπλό δεν δικαιολογείται. Είμαι όμως σίγουρος ότι η εισφορά θα χρησιμοποιηθεί για να δικαιολογήσει τη διόρθωση ή κάποια άλλη πτώση στις τιμές των εισηγμένων.

ΕΠΙΤΕΛΟΥΣ ΕΦΤΑΣΕ

Ο λόγος βέβαια για την περιβόητη/πολυαναμενόμενη/καταραμένη (ανάλογα με τις θέσεις του καθενός) διόρθωση. Το θέμα είναι πλέον αν θα ολοκληρωθεί στο -10% (2.600 μονάδες) από τις 2.900 μονάδες στις οποίες "σκαρφάλωσε" ο ΓΔ ή αν θα φτάσει μέχρι και το -30% (2.000 μονάδες) που ακούμε.
Όλοι έγραφαν για διόρθωση κτλ., τώρα όμως που ήρθε άρχισαν πάλι να κάνουν λόγο για μείωση της ρευστότητας κτλ. Αποφασίστε επιτέλους. Θα διαλυθεί ή όχι το σύστημα; Δεν μπορεί κάθε τρεις και λίγο να διαλύεται ο καπιταλισμός και μετά από 6 μήνες να γράφουμε για ράλλυ, απίστευτες αποδόσεις και για πρωτοφανή ανάκαμψη.
Η λύση είναι οι σταδιακές αγορές, ώστε να αποκτήσουμε όσες περισσότερες μετοχές σε όσο το δυνατόν χαμηλότερη τιμή. Όποιος περιμένει να μπει με όλα στον πάτο, μάλλον θα χάσει και αυτή τη διόρθωση. Ο καπιταλισμός δεν θα πεθάνει. Τουλάχιστον όχι τώρα. Γιατί και αυτοί που οραματίζονται τη διάλυσή του... προτείνουν απλά το ίδιο σύστημα με μόνη διαφορά τη μεταφορά των χρημάτων από τις τσέπες των άλλων στις δικές τους.
Βλέποντας και αυτόν τον Οκτώβριο λίγα χρόνια αργότερα, αυτό που θα λέμε και θα κουνάμε με νόημα το κεφάλι είναι πώς δικαιώθηκε η άποψη που θέλει σημαντική διόρθωση τον Οκτώβριο και πως κερδισμένοι δεν ήταν όσοι πούλησαν, αλλά όσοι είχαν την ψυχραιμία να αγοράσουν. Γιατί μετά τον Οκτώβριο ακολουθεί η άνοδος του Ιανουαρίου (μπορεί να ξεκονήσει και νωρίτερα) η οποία κορυφώνεται το Μάρτιο. Ψυχραιμία λοιπόν και σωστές επιλογές αποτελούν το αντίδοτο και γι' αυτή τη διόρθωση.