Η ΚΡΙΣΗ... ΥΠΟ ΚΡΙΣΗ

Κρίση ήταν και μας τελείωσε... όπως αρχίζουν και λένε όσοι γνωρίζουν. Ήταν λέει η μεγαλύτερη κρίση από τη δεκαετία του '30. Ήταν όμως έτσι τα πράγματα;
Στην Ελλάδα όλο λέμε ότι ακόμα δεν έχει έρθει και ότι δε θα τη βιώσουμε όπως οι πιο ανεπτυγμένες χώρες που έχουν βαριά βιομηχανία. Σωστό αυτό. Αλλά δεν μπορεί να καταρρέουν παγκόσμιοι κολοσσοί και εμείς να μην παίρνουμε χαμπάρι. Γιατί θεωρώ πως εμείς δεν έχουμε καταλάβει κάτι ακόμα - με βάση το πόσο μεγάλη υποτίθεται πως είναι αυτή η κρίση. Μη βλέπετε που ότι κακό συμβαίνει στην οικονομία μας, εμείς το αποδίδουμε στην παγκόσμια οικονομική κρίση. Και ευφορία να είχαν στο εξωτερικό, εμείς τα ίδια θα βιώναμε, αφού κανείς δεν έχει ουσιαστικά ασχοληθεί με την ελληνική οικονομία. Το μόνο που (αρμοδίως) κάνουμε είναι να δίνουμε ψεύτικα στοιχεία και να "μαγειρεύουμε" τα νούμερα προκειμένου να δείχνουμε ότι κάτι κάνουμε και να πάρουμε νέα δάνεια, τα οποία ο Θεός μόνο ξέρει πότε και πώς θα αποπληρώσουμε. Και ποιος θα μπορέσει να κατηγορήσει τους εκάστοτε υπευθύνους για την εθνική οικονομία, όταν και τα νοικοκυριά, όλοι εμείς δηλαδή, το ίδιο κάνουμε: σουλουπώνουμε τα στοιχεία μας προκειμένου να αλλάξουμε τράπεζα ή να μεταφέρουμε το υπόλοιπο των δανείων μας για να εξασφαλίσουμε νέα χρηματοδότηση.
Ρωτούσα πριν από μερικούς μήνες έναν φίλο μου που μένει μόνιμα και εργάζεται στις ΗΠΑ πόσο η οικονομική κρίση επηρρεάζει τις ζωές των συνανθρώπων του. Να θυμίσω ότι τότε οι ΗΠΑ βρίσκονταν στη δίνη του τυφώνα. Αυτό που μου είπε με σόκαρε. "Με εξαίρεση ορισμένες συγκεκριμένες κατηγορίες επαγγελμάτων, όλοι οι υπόλοιποι δεν βιώνουν την παραμικρή κρίση" μου είπε. Τότε που υποτίθεται πως κατέρρεε το σύμπαν. Για κοιτάξτε γύρω σας, κάτι παρόμοιο δε συμβαίνει και στην Ελλάδα; Όταν σε κάθε γειτονιά έχουν ανοίξει 15 καφέ, δε γίνεται να έχουν όλα κόσμο. Το ίδιο ισχύει και για τα μαγαζιά, οι ιδιοκτήτες των οποίων καθημερινά κλαίγονται στις ειδήσεις: σε απόσταση δύο χιλιομέτρων από το σπίτι του καθενός υπάρχουν 2-3 τράπεζες, σουπερμάρκετ, καταστήματα κινητής τηλεφωνίας, καταστήματα ηλεκτρονικών ειδών κλπ. Πώς είναι δυνατόν να λειτουργήσουν όλα αυτά με κέρδος; Πολύ απλά δε γίνεται. Γιατί ο τρόπος σκέψης μας είναι ο ακόλουθος: αφού ο γείτονας άνοιξε το τάδε μαγαζί και κονομάει τόσα, θα ανοίξω κι εγώ ένα ίδιο και θα κονομάω κι εγώ τόσα. Μόνο που δεν λειτουργεί έτσι η οικονομία. Με το που ανοίγεις ένα δεύτερο μαγαζί, ο τζίρος θεωρητικά πέφτει κατευθείαν στο μισό, εφόσον η πελατεία μοιράζεται. Επιπλέον ο ανταγωνισμός επιφέρει μείωση των τιμών και αύξηση της ποιότητας εξυπηρέτησης, οπότε τα κέρδη μειώνονται ακόμα περισσότερο. Φανταστείτε τι γίνεται όταν ανοίξει και τρίτο και τέταρτο ίδιο μαγαζί. Αυτό που θα έπρεπε να κάνουμε θα ήταν να "σπάσουμε" το κεφάλι μας και να βρούμε μια άλλη επαγγελματική δραστηριότητα, κατά προτίμηση μία που να συμπληρώνει αυτή του γείτονα. Έτσι θα δουλέψουμε και οι δύο και ίσως να αυξήσουμε και την πελατεία. Αυτό όμως θέλει πραγματικούς επιχειρηματίες με μυαλό, όραμα και διάθεση ανάληψης ρίσκου. Εσείς ξέρετε πολλούς τέτοιους;
Επανέρχομαι στα της κρίσης. Εγώ νομίζω ότι το μόνο που έκανε η κρίση είναι να δυσκολέψει το δανεισμό. Άρα προκειμένου να ζήσουμε καλύτερα θα πρέπει να δουλέψουμε περισσότερο! Εδώ γελάμε... Όποιος όμως το έκανε, δεν αντιμετωπίζει το παραμικρό πρόβλημα και μάλιστα βλέπει τη ζωή πολύ πιο ευχάριστη καθώς ποτέ στο παρελθόν δεν υπήρξαν μειώσεις τιμών και διάθεση από τους κάθε είδους πωλητές να διαπραγματευτούν την τιμή του προϊόντος τους.
Σίγουρα υπάρχουν πολλοί που έχουν κάθε όρεξη να δουλέψουν, αλλά έχασαν τη δουλειά τους λόγω των λάθος επιλογών του εργοδότη τους. Αυτοί βιώνουν κρίση, καθώς διανύουμε μια περίοδο που ο μόνος λόγος που γίνεται είναι για απολύσεις και κανείς δε συζητάει για προσλήψεις. Αυτοί βρίσκονται σε πολύ δύσκολη θέση, η οποία γίνεται ακόμα δυσκολότερη αν έχουν πάρει και κάποιο δάνειο. Ωστόσο, φέρουν και (μικρό έστω) μέρος της ευθύνης. Γιατί όταν δουλεύεις κάπου όπου βλέπεις να μη γίνεται σωστή οικονομική διαχείριση και γίνονται άσκοπες δαπάνες τεραστίων διαστάσεων, οφείλεις να γνωρίζεις ότι αυτή η επιχείρηση κάποια στιγμή θα πέσει έξω. Άρα δεν πρέπει να "τυφλωθείς" από τον όποιο μισθό παίρνεις, αλλά πρέπει να ψάξεις να βρεις αλλού δουλειά.
Η κρίση λοιπόν δεν πιστεύω ότι ήταν τόσο τεραστίων διαστάσεων όσο διαφημίστηκε. Μόνο στο χρηματιστήριο είδαμε τεράστιες πτώσεις τιμών, αλλά αυτές σημειώθηκαν περισσότερο λόγω κακής ψυχολογίας, παρά λόγω πραγματικών στοιχείων. Το μόνο που πρέπει να φοβόμαστε από εδώ και στο εξής είναι η αλλαγή στην ψυχολογία. Γιατί σε διαφορετική περίπτωση, τον περάσαμε και αυτόν τον σκόπελο και αρχίζουμε να επιταχύνουμε μέχρι να πέσουμε στον επόμενο ύφαλο (όπως γίνεται πάντα με βάση τους κύκλους των χρηματιστηρίων) μετά από μερικά χρόνια. Το μόνο ακόμα που δεν γνωρίζουμε είναι το όνομά του, θα το μάθουμε όμως όταν πέσουμε πάνω του.